Głuchołazy (275-350 m.)

    Malowniczo położone w dolinie Białej Głuchołaskiej miasteczko liczy 15 700 mieszkańców i zajmuje powierzchnię nieco ponad 7 km kw. Jest siedzibą gminy, lokalnym węzłem komunikacyjnym i usługowym. Miejscowość jest popularnym letniskiem oraz ważnym punktem wypadowym w Góry Opawskie i Jeseniki. Na terenie Gminy znajduje się 5 przejść granicznych: dwa drogowe oraz kolejowe, turystyczne i MGR.

Nazwa i herb
    Pierwotnie miasto nazywało się Kozia Szyja (Caprae colium, niem Ziegenhals). Istnieje kilka wersji pochodzenia tej nazwy, jedna z nich to ciekawa legenda. Kozia szyja jest także w herbie miasta. Obecna nazwa nadana została po 1945 i pochodzi z języka czeskiego hluche lazne tj głuche, puste uzdrowisko.

Dzieje


    Głuchołazy to stare, prawie osiemsetletnie miasto, jedno z pierwszych założonych w dawnym księstwie biskupim nyskim. Powstało między 1220, a 1232 rokiem jako graniczny gród warowny. Założycielem był na polecenie księcia Henryka Brodatego wrocławski Biskup Wawrzyniec z Krakowa. (odn. SM) Od XIII w. w okolicach Głuchołaz wydobywano złoto, co przyczyniło się do szybkiego rozwoju miasta, ale było też przyczyną wielu zatargów granicznych. (odn, SM) Na początku XIV miasto wieku było już warowne. (Odn,SM) Nie oszczędziły go jednak wojny prowadzone na pograniczu. W 1428 roku Głuchołazy zostały zdobyte, splądrowane i spalone przez husytów, potem w okolicach miasta trwały działania wojny trzydziestoletniej i wojen śląskich .Stacjonowały tu w 1626 r. wojska ks. Saksonii, byli też Duńczycy i Szwedzi. Ci ostatni spalili miasto. Szły tędy wojska napoleońskie. (Odn ,SM) Zanotowano tu także wielkie powodzie, spowodowane Szaloną Białą.
Mieszkańców dziesiątkowały klęski zarazy (odn. SM). W XVII wieku odbywały się tu procesy i okrutne egzekucje czarownic. (odn. SM) Największy rozkwit miasta przypada na wiek XIX, kiedy to przez Głuchołazy przebiegała linia kolejowa zwana Morawsko - Śląską Koleją Centralna, łączącą Nysę z Opavą a później i z Wiedniem. Wówczas miasto zdobyło tez status uzdrowiska. (odn. SM) Leczono tu metodami Kneipa i Priessnitza. Rzesze kuracjuszy odzyskiwały tu zdrowie w okazałych sanatoriach, zakładach leczniczych, pensjonatach i pięknych willach w zdrojowej części miasta. O popularności uzdrowiska świadczy szybki wzrost ilości kuracjuszy. W roku 1880 było ich 690, a dwadzieścia lat później już ponad 5000. W 1903 roku po wielkiej powodzi miasto i okolice odwiedziła cesarzowa Augusta Wiktoria, za sprawą której udało się uregulować szaloną Białą Głuchołaską. (odn. SM)


    Z dawnych czasów pozostało w Głuchołazach kilka ciekawych zabytkowych budowli. Najokazalszym jest kościół św. Wawrzyńca, którego pozłacane krzyże na barokowych hełmach błyszczą z daleka. Do kościoła, o wspaniałym barokowym wystroju, wchodzimy przez późnoromański portal - najstarszy zabytek Głuchołaz.
     Spośród obiektów sakralnych godny uwagi jest także kościółek cmentarny św. Rocha, przy ul. Kościuszki, oraz kościół poewangelicki, neogotycki przy ul. Bohaterów Warszawy. Świeckie zabytki to pozostałości dawnych obwarowań miejskich, a więc fragmenty starych murów obronnych przy ul. Skłodowskiej i okazała wieża przy dawnej bramie górnej. Zwieńczona renesansową attyką i zakończona ostrym hełmem gotyckim, została odbudowana w latach siedemdziesiątych. Dzięki temu stała się wieżą widokową, na którą wychodzi się po 105 wygodnych schodach drewnianych. Ze szczytu roztacza się wspaniały widok na miasto i okolice. Trasa rowerowa, trasy piesze: 4, 7, 10 oraz trasy piesze nr 11, 12, 13, 14, 15, 16 (z przewodnika).

Prudnik (245-275)

    Miasto leży na płaskowyżu Głubczyckim u podnóża Gór Opawskich. Zajmuje powierzchnię 20 km kw. Zamieszkuje tu ponad 24 tysiące osób. Prudnik jest siedzibą powiatu. i węzłem komunikacji autobusowej. Jest także punktem wyjściowym we wschodniej części Gór Opawskich.

Nazwa i herb
    Pierwotnie miejscowość nazywano Polska Wsią. Nazwa ta znikła jeszcze w średniowieczu, a w jej miejsce powstała nowa Prądnik, od nazwy rzeki o szybkim nurcie. Niemcy nazwali miejscowość Polnische Neustadt, potem tylko Neustadt. Obecna nazwa pochodzi z 1948 r. Herb miasta przedstawia otwarta bramę ze złotym orłem Piastów Śląskich. Od 1607 roku za zgodą cesarza Rudolfa II dodano do herbu wizerunek srebrnego szyszaka i złotego lwa czeskiego.

Dzieje

    Istnieją dwie wersje wyjaśniające początki miasta.
Pierwsza legendarna, przypisująca założenie miasta ok. 1000 roku templariuszom, druga historyczna potwierdzona w dokumentach. Wskazują one, że założycielem miejscowości był Woka z Rosenberga, marszałek czeski. Lokacja miasta na prawie niemieckim nastąpiła za sprawą jego syna Henryka ok. 1279 r. Miasto należało wówczas do biskupstwa ołomunieckiego i strzegło mieszkańców przed napaścią ze strony książąt opolskich. Na początku XIV wieku (1337r) Prudnik dostał się pod panowanie Piastów. Wtedy to nawiedziła miasto straszliwa zaraza podczas której zmarli wszyscy jego mieszkańcy, którzy nie zdążyli wyemigrować. Potem trzeba było spalić wszystkie domy i budować miasto na nowo. Ponoć wtedy powstała nazwa Nowe Miasto Pod rządami Piastów Śląskich Prudnik był do 1532 roku. Zasłynął wówczas jako prężny ośrodek rzemieślniczy i handlowy. Znani byli zwłaszcza prudniccy płóciennicy, eksportujący swoje wyroby do Holandii.


Miasto rozwijało się dobrze także pod rządami kolejnych władców. W Latach 1532 - 1645 należało na przemian (choć stale w obrębie monarchii austriackiej) do Jagiellonów i Habsburgów, następnie Wazów polskich- Władysława i Jana Kazimierza, który obdarzył gród przywilejem równouprawnienia tutejszych innowierców. Miasto wydało wielkiego humanistę i muzyka, którego duży wpływ na twórczość Bacha jest udowodniony - Apellesa Mateusza v. Löwesterna (1594-1648), twórcę 30 koncertów, poetę, dworzanina i sekretarza Władysława IV. Po zakończeniu wojny 30-letniej opuściło miasto w wyniku represji 600 sukienników-ewangelików. W 1725 roku powstała tu jedna z pierwszych na Śląsku państwowa manufaktura dobrej białej przędzy. W połowie XIX w. tkactwo było głównym środkiem utrzymania większości mieszkańców (445 warsztatów i 4 tkalnie o 480 wrzecionach). Pracowało tu 250 rzemieślników, drukarnia. litografia i kilka mniejszych zakładów. Głośny był jeden z czterech jarmarków, na którym handlowano bydłem. Kolej doprowadzono do miasta w 1875. W połowie XIX wieku Polacy stanowili prawie połowę ludności.


    W mieście zachowało się kilka ciekawych zabytków. W rynku stoi trzykondygnacyjny, barokowy ratusz z 1732 r., z którym stykają się dwie dwupiętrowe kamienice z 2 połowy XVI w. W narożnikach rynku piękna barokowa fontanna z 1696 r., wysoka kolumna maryjna z 1694 r. oraz figura Jana Nepomucena z aniołami (1734). Rynek otaczają (z wyjątkiem pierzei pn.) kamieniczki z XVII-XVIII w. Jedynym śladem wzniesionego tu przez templariuszy (XIV w) zamku jest wspaniała okrągła wieża zwana Pogańską. Z wieży roztacza się wspaniały widok na Góry Opawskie. Z zabytków sakralnych na uwagę zasługuje kościół farny św. Michała wzmiankowany w 1331 r. Obecna późnobarokowa bryła powstała w latach 1730-38. Świątynia ma ciekawy barokowy wystrój. W latach 1783-93 powstał kościół i klasztor Bonifratrów. Z dawnych murów obronnych zachowała się wieża bramy dolnej oraz dwie XIV-wieczne czworokątne baszty, zbudowane z kamienia i cegły. Trasa: 1

Chocim (300-315 m)

    Malutka wieś położona na zachodnim stoku Okopowej. Istniała już w 1255 roku. Od końca XIX wieku była ulubionym miejscem wycieczek Prudniczan. Dziś znajduje się tu znana stadnina koni z ujeżdżalnią pod dachem, torem przeszkód i hipodromem. Trasa rowerowa oraz szlak pieszy nr 24 (z przewodnika).

Dębowiec (375 m)

    Wioska położona w obniżeniu między Długotą, a Kobyli. W pobliżu znajduje się malownicza Dębnicka Dolina - ostoja zwierzyny. Istniał tu średniowieczny gród i zamek, którego ślady odnaleziono w latach 90. W XIX wieku wieś była węzłem kilku szlaków turystycznych i ulubionym miejscem spacerowym. Trasa rowerowa oraz trasa: 1

Dytmarów (220-240 m)

    Duża wieś położona w dolinie rzeki Prudnik. W dokumentach pojawia się w 1284 r.. W średniowieczu przebiegała tędy droga z Nysy do Opavy. Jeszcze w końcu XIX wieku działał tu urząd celny. Na przestrzeni wieków wieś należała do prudnickich dóbr zamkowych. Najciekawsze zabytki to: nie datowany granitowy krzyż pokutny, z którego powstaniem wiążą się trzy legendy, kościół Wniebowzięcia NMP (1857-64), mur otaczający kościół (XVI w.), plebania a 1821 r., a także zagrody frankońskie (XVII-XX) świadczące o zamożności wsi. Szlak pieszy nr 27 (z przewodnika).

Jarnołtówek (340-485m)

    Znana wieś letniskowa położona u podnóża Biskupiej Kopy w malowniczej dolinie Złotego Potoku. W dokumentach podatkowych nazwa wsi pojawiła się w 1268 r. Należała wówczas do biskupstwa wrocławskiego i bezpośrednio podlegała wójtowi Głuchołaz. Podobnie jak w sąsiednich Zlatych Horach i Głuchołazach wydobywano tu złoto, ale - zdaniem historyków - wieś zawsze była biedna. W I połowie XIX wieku zaczęli odwiedzać wieś wędrowcy, a potem letnicy. Wiódł stąd szlak na Biskupią Kopę. W 1903 Jarnołtówek zniszczyła wielka powód. Wówczas przybyła tu cesarzowa Wiktoria, która następnie pomogła odbudować wieś i uregulować Złoty Potok. Z ciekawszych zachowanych tu zabytków wymienić należy: dawny dwór (XVI-XVII w.), neogotycki kościół oraz młyn z XIX wieku. Obecnie wieś jest popularnym letniskiem i punktem wypadowym na Biskupia Kopę. Trasa rowerowa oraz trasy: 3, 4, 6, 8, 9

Jasiona (235-245 m)

    Wieś położona w dolinie rzeki Prudnik, wzmiankowana w 1285 r. Do 1824 roku należała do Prudnika. We wsi stary kamienny krzyż z niemieckim napisem "Dokonało się", granitowy krzyż pokutny oraz wiele zagród frankońskich. Trasa piesza nr 27 (z przewodnika).

Konradów (320-400 m)

    Wieś położona w głębokiej dolince Kletnicy (Starynki) na wschód od drogi do przejścia granicznego Głuchołazy- Zlate Hory. Wieś powstała w XIII wieku. Pierwszymi jej właścicielami byli synowie Vitiga, który na polecenie biskupów wrocławskich kolonizował te tereny. Z 1547 roku pochodzi wzmianka o kopalni złota Zięba w okolicach wsi. W 2 połowie XIX w. otwarto na polach kopalnie ochry, stosowanej do wyrobu farb. Zasoby jednak szybko się wyczerpały. Zabytkowe obiekty to: dawny dwór z 1 połowy XVII w, budynek szkoły z 2 połowy XIX w oraz wiele kapliczek zbudowanych w XIX wieku. Przed kilkoma laty nieopodal wsi zbudowano drogowe przejście graniczne. Trasa rowerowa oraz trasa piesza nr 16 (z przewodnika).

Lipy (260 m)

    Dawny folwark miejski położony w dolinie rzeki Prudnik, powstały prawdopodobnie na początku XVIII w. Znajduje się tu barokowa kapliczka św. Antoniego, oryginalny dom właściciela folwarku oraz Młyn Czyżykowy z 1788 r., a także stadnina koni. Trasa: 1 oraz trasy piesze nr 22 i 24 (z przewodnika).

Łąka Prudnicka (265-290 m)

    Duża wieś, ciągnąca się wzdłuż Złotego Potoku, wzmiankowana dopiero w 1481, ale istniała wcześniej. Najcenniejszym, choć mocno zniszczonym, zabytkiem jest 4 skrzydłowy zameczek wzniesiony przez Piastów Niemodlińskich z XIV wieku, przebudowywany potem w XVI, XVII i XIX wieku. Od strony dziedzińca w elewacjach skrzydeł widoczna dekoracja sgraffitowa z XVI/XVII. Przy pałacu stary park z okazami starodrzewu. Trasy piesze nr 24 i 25 (z przewodnika).

Moszczanka (290-335 m)

    Długa wieś położona w dolinie Złotego Potoku wzmiankowana po raz pierwszy w 1321 r. W połowie XVI w. powstał tu urząd celny na ważnym trakcie Nysa Ołomuniec. Podczas wojen pruskich o Śląsk przebywał tu król Prus Fryderyk II, a w 1903 zniszczoną przez powódź Moszczankę odwiedziła cesarzowa Wiktoria. Z ciekawszych zabytków należy wymienić ruiny gotycko renesansowego kościoła oraz stare domy z XVIII/XIX w. Ciekawym miejscem są dwie zrośnięte lipy, na których może ponoć zasiąść 12 osób. Trasa: 6 oraz trasy piesze nr 25 i 26 (z przewodnika).

www.moszczanka.z.pl - strona prywatna

Nowa Wieś (330-360 m)

    Maleńka wieś położona pod wałem Długoty, wzmiankowana w 1534 r. Biegła tędy niegdyś droga z Wrocławia do Austrii. Była to kiedyś wieś turystyczna. W 1958 roku w budynku dawnego domu wczasowego otwarto sanatorium rehabilitacyjne dla dzieci. Trasa: 1 oraz trasy piesze nr 22 i 23 (z przewodnika).

Podlesie (355-475 m)

    Najwyżej i najpiękniej położona wieś w Górach Opawskich otoczona z trzech stron granicą państwa. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi dopiero z 1666 r. W pobliżu ślady średniowiecznego górnictwa złota. Znajduje się tu niewielka fabryka włókiennicza. We wsi natomiast mały barokowy dwór z XVIII w. i stylowa drewniana plebania z przełomu XVIII/XIX. W pseudogotyckim kościele znajduje się drewniana rzeźba św. Jerzego z 1 poł. XVIII w. W pseudogotyckim kościele znajduje się drewniana rzeźba św. Jerzego z 1 poł. XVIII w. Z Podlesia roztaczają się przepiękne widoki np. na uzdrowisko w Jeseniku. Trasy piesze nr 13 i 14 (z przewodnika).

Pokrzywna (315-350m)

    Popularna wieś letniskowa będąca centrum turystycznym Gór Opawskich. Leży w dolinie Złotego Potoku. Powstała przed 1551 r., jako osada leśna, której mieszkańcy mieli pilnować tamtejszych lasów Pierwsi turyści, którzy zaczęli tu przybywać po 1824 roku, nazwali tę okolicę Górnośląską Szwajcarią. W latach 90 XIX w. powstały tu pierwsze znakowane szlaki turystyczne. Duży rozwój turystyki nastąpił przed I wojną światową, kiedy zbudowano tu stację kolejową i otwarto drogę z Prudnika do Głuchołaz. Atrakcyjność Pokrzywnej wzrosła po wybudowaniu tu zalewu na Złotym Potoku. Zjeżdżały tu rzesze turystów z Bytomia i Gliwic. Dziś latem do Pokrzywnej przyjeżdża kilkaset osób dziennie. Trasa rowerowa, trasy piesze: 1, 2, 5, 7, 8, 9, 11 oraz trasy piesze nr 16, 17, 17a, 21a, 21b, 22, 23, 25 (z przewodnika).

Skowronków (335 m)

    Malutka wioska położona na polach po Czapką, powstała w 1786 r. We wsi zachowały się stare domy, potężne lipy i duży sad owocowy. Przy szlaku czerwonym znajduje się bielona kapliczka z XIX wieku. Trasa: 4 oraz trasa piesza nr 14 (z przewodnika).

Skrzypiec (225-235m)

    Wieś położona w dolinie Prudnika, wzmiankowana w 1331 r. Posiada jednolitą zabudowę w postaci tzw. zagród frankońskich. Trasa piesza nr 27 (z przewodnika).

Szybowice (290-295m)

    Bardzo długa wieś - ulicówka ciągnie się na przestrzeni 5 km. Powstała w XIII wieku W poł. XIX wieku znaleziono tu bardzo cenna Biblię protestancką z 1546 roku. W Szybowicach urodził się Heinrich Kotzolt (1814-1881), znany muzyk, pierwszy basista gdańskiej opery i założyciel Towarzystwa Śpiewaczego w Berlinie. W latach 1949-52 działała tu Krajowa Armia Podziemna, której 2 przywódców skazano na śmierć. Zabytki to Kościół parafialny z 1580 r., przebudowany w 1734 r i w1827, barokowa plebania z połowy XVIII oraz dawna pastorówka z 1824 r. Trasy piesze nr 17 i 17a (z przewodnika).

Trzebina (255-275 m)

    Wieś położona w obniżeniu między grupą Długoty i Lipowca, wymieniona 1362 r. Była wówczas własnością zakładu św. Krzyża w Nysie. Od XVI w. korzystano tu z miejscowego, niewielkiego źródła mineralnego, a w XIX w. istniał we wsi zakład kąpielowy. Funkcjonował tu wtedy urząd graniczny We wsi zachowały się dwie kaplice z XVIII w., resztki pałacu renesansowego, wczesnorenesansowy kościół z elementami późnogotyckimi. Ze starego zamku pozostał spichlerz oraz resztki muru obwodowego ze śląską attyką i sgraffitem oraz barokowa kapliczka. Trasy piesze nr 26, 27 i 28 (z przewodnika).

ZDJĘCIA

Wierzbiec (285-290m)

    Niewielka wieś położona w dolinie Wielkiej Prądnej, przy drodze z Prudnika do Głuchołaz. Wymieniona dopiero w 1670 r. Przy dawnym dworku, obecnie stadninie koni znajduje się zadbany park, do którego wiedzie dobrze utrzymana aleja lip, klonów i topoli z pomnikami przyrody. Trasy piesze nr 17 i 17a (z przewodnika).

ZDJĘCIA