Klimat to jeden z walorów Gór Opawskich, które zaliczane są do najcieplejszych w Polsce. Średnia temperatura wynosi ok. 7-8,5^oC. Na Biskupiej Kopie tylko - 4,5^oC. Występuje tu znacznie mniej opadów niż w innych częściach Sudetów. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec, najzimniej zaś jest w styczniu i lutym. Dobra i wymarzona dla turysty pogoda panuje tu we wrześniu i październiku (złota polska jesień). Zimą możemy zaobserwować interesujące zjawisko klimatyczne, inwersję termiczną. Występują wiatry fenowe, a także niebezpieczne, gwałtowne burze. Klimat Gór Opawskich jest w zasadzie łagodny, sprzyjający wypoczynkowi i kuracji, ale turysta może tu napotkać pewne niebezpieczeństwa np. w postaci nagłych zmian pogody.

    Największym atutem Gór Opawskich jest flora. Człowiek nie zdążył jej tutaj zniszczyć tak, jak w innych częściach Sudetów. Góry są niewysokie, tak więc z roślin typowo górskich występuje tu szarotka norweska, jaskier platanolistny. Po stronie czeskiej można spotkać jeszcze kilka krzewów róży alpejskiej. Występuje też wiele rzadkich gatunków roślin, np.: storczyk, buławnik mieczolistny, dziewięćsił bezłodygowy oraz trujący wawrzynek wilcze łyko. Symbolem piękna tutejszej przyrody są bardzo już rzadko spotykane: lilia złotogłów, kłokoczka południowa i wiciokrzew pomorski. Ostatnio w okolicach Gęstwiny odkryto jedyne w Sudetach stanowisko zarazy żółtej, rośliny karpackiej pasożytującej na lepiężnikach.
    Swój urok (zwłaszcza jesienią) zawdzięczają góry przepięknym, w części naturalnym lasom liściastym i mieszanym, które po polskiej stronie zajmują połowę ich powierzchni. Dość powszechny jest tu grąd, czyli las dębowo - grabowy. Ciekawostką jest rzadko w Polsce spotykany kwaśny las dębowy, w którym rosną obok siebie sosny, brzozy i jarzębiny, a w runie buławnik mieczolistny i dzwonek brzoskwiniolistny. Najwięcej interesujących gatunków roślin można znaleźć w Dolinie Bystrego Potoku, na Przełęczy Pod Kopą i w dolinie Zameckiego Potoku.

    Fauna tego regionu jest podobna do tej, która występuje w całych Sudetach. Niedźwiedzie i wilki dawno tu wyginęły. "Spotkać" je można tylko w niektórych nazwach miejscowych. W 1995 roku pojawił się niedźwiedź, który przywędrował na krótko z Beskidów, ale wkrótce przeniósł się w bardziej odległe okolice Sudetów. Dziś największym zwierzęciem Gór Opawskich jest jeleń, przychodzący tu sporadycznie z czeskich Jeseników. Częściej zjawia się daniel i sarna. Czasem spotkać można dzika. Częstym drapieżnikiem jest lis, rzadsze są: kuny, łasice, tchórze i borsuki. Niedawno w Górach Opawskich pojawił się muflon, przychodzący tu z czeskiej strony.
Natomiast prawdziwym rarytasem Gór Opawskich są nietoperze, których naliczono tu 8 gatunków. Ciekawy jest także świat ptaków (107 gatunków lęgowych). Z gadów bardzo rzadko można spotkać żmiję zygzakowatą, gniewosza plamistego, padalca i jaszczurkę zwinkę. Osobliwością Gór Opawskich jest barwny płaz - salamandra plamista, którą zobaczyć można zwłaszcza po deszczu. W rzekach coraz rzadziej trafiają się pstrągi lub węgorze.

    W latach 70 utworzono tu strefę chronionego krajobrazu, a w 1988 roku powstał Park Krajobrazowy Góry Opawskie, obejmujący cały teren gór. Park zajmuje powierzchnię 4625 ha, a jego otulina 5445 ha. Ponieważ większą część obszaru gór zajmują lasy zachowane w dobrym stanie, zaprojektowano tu kilka leśnych rezerwatów przyrody: Cicha Kotlina, Las Bukowy. W planie jest rezerwat Podlesie. Dyrekcja Parku ma swoja siedzibę w Pokrzywnej.